Ilustracja jest poglądowa. Napis „limit 25%” na kalkulatorze nie opisuje obecnego limitu z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Dla umów objętych aktualnymi zasadami stosuje się wzory i pułap 45% omówione poniżej.
Najpierw sprawdź datę umowy. Opisane niżej limity 10% + 10% w skali roku, 5% dla okresu krótszego niż 30 dni i 45% w całym okresie dotyczą umów zawartych od 18 grudnia 2022 r. Do wcześniejszych umów należy stosować przepisy właściwe dla ich daty, zgodnie z art. 10 ust. 1 nowelizacji. Podstawa: Dz.U. 2022 poz. 2339.
- Pozaodsetkowe koszty kredytu to wszystkie koszty ponoszone przez konsumenta w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek.
- Dla okresu spłaty nie krótszego niż 30 dni maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru: MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%).
- Dla okresu spłaty krótszego niż 30 dni MPKK wynosi 5% całkowitej kwoty kredytu.
- Niezależnie od wyniku wzoru pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu.
- Koszty przekraczające ustawowy limit nie należą się kredytodawcy w części przekraczającej MPKK.
- Reguła 120 dni ogranicza możliwość omijania limitów przez odpłatne odraczanie spłaty albo udzielanie kolejnych kredytów przed pełną spłatą wcześniejszego zobowiązania.
- Art. 36a–36c nie stosuje się do wskazanych w art. 36d kredytów w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz określonych umów o kartę kredytową.
- Naruszenie art. 36a–36c jest jedną z ustawowych przesłanek sankcji kredytu darmowego, lecz skorzystanie z niej wymaga spełnienia warunków określonych w art. 45 ustawy.
Limit kosztów pozaodsetkowych sprawdzasz, porównując ustawowe MPKK z sumą kosztów innych niż odsetki, które ponosisz w związku z konkretną umową kredytu konsumenckiego.
Do obliczenia potrzebujesz przede wszystkim całkowitej kwoty kredytu, okresu spłaty wyrażonego w dniach oraz pełnego zestawienia prowizji, opłat i innych kosztów wynikających z dokumentów. Samo RRSO nie służy do sprawdzania limitu MPKK.
Artykuł dotyczy kredytu konsumenckiego w rozumieniu ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w tym typowych kredytów gotówkowych i pożyczek udzielanych konsumentom.
Czym są limity kosztów pozaodsetkowych i do jakich kredytów się je stosuje?
Ustawa definiuje pozaodsetkowe koszty kredytu jako wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek. Przy ocenie MPKK nie należy więc kierować się wyłącznie nazwą opłaty używaną przez kredytodawcę.
Umową o kredyt konsumencki jest co do zasady umowa o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Ustawa obejmuje również niezabezpieczony hipoteką kredyt przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, także wtedy, gdy jego kwota przekracza 255 550 zł.
Nie oznacza to jednak, że art. 36a–36c stosuje się do każdego produktu objętego ustawą. Zgodnie z art. 36d przepisów tych nie stosuje się do kredytu w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym konsumenta prowadzonego przez kredytodawcę wskazanego w tym przepisie oraz do umowy o kartę kredytową spełniającej warunki określone w art. 36d pkt 2.
Limit MPKK nie odpowiada też na pytanie, czy oferta jest korzystna. Kredyt mieszczący się w ustawowym limicie może nadal mieć wysoki całkowity koszt albo wysokie RRSO.
Jakie koszty wchodzą do MPKK i jak je rozpoznać w umowie?
Przy MPKK liczy się rzeczywisty związek kosztu z umową kredytu konsumenckiego, a nie tylko nazwa użyta w tabeli opłat.
Do pozaodsetkowych kosztów kredytu mogą należeć między innymi prowizje, opłaty przygotowawcze i administracyjne oraz inne koszty ponoszone przez konsumenta w związku z umową. Odsetki są z tej definicji wyłączone.
Przy usługach dodatkowych, ubezpieczeniach, rachunkach i pakietach sprawdź, z czego wynika opłata i jaki ma związek z umową kredytu. Samo określenie usługi jako „dobrowolnej” nie przesądza jeszcze o kwalifikacji jej kosztu.
| Pozycja z dokumentów | Jak ją oceniać? | Co sprawdzić? |
|---|---|---|
| Prowizja za udzielenie kredytu | Co do zasady koszt pozaodsetkowy | Kwotę prowizji oraz sposób jej pobrania lub kredytowania |
| Opłata przygotowawcza lub administracyjna | Co do zasady koszt pozaodsetkowy | Czy koszt jest ponoszony w związku z zawarciem albo wykonywaniem umowy |
| Ubezpieczenie lub pakiet powiązany z kredytem | Wymaga analizy warunków konkretnej umowy | Związek kosztu z kredytem, podstawę naliczenia oraz okres ponoszenia kosztu |
| Konto, karta lub inna usługa dodatkowa | Nie oceniaj wyłącznie na podstawie nazwy | Umowę, regulamin promocji, tabelę opłat i warunki korzystania z usługi |
| Odsetki | Nie wchodzą do MPKK | Oprocentowanie i ustawowe ograniczenia dotyczące odsetek ocenia się odrębnie |
MPKK porównuje się z kwotą kosztów pozaodsetkowych wyrażoną w pieniądzu, a nie z RRSO. RRSO jest odrębnym wskaźnikiem przedstawiającym całkowity koszt kredytu jako wartość procentową w stosunku rocznym.
Jak działa wzór z art. 36a i jak obliczyć MPKK krok po kroku?
Dla kredytu o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni MPKK składa się z 10% całkowitej kwoty kredytu oraz części zależnej od długości okresu spłaty.
Dla okresu spłaty nie krótszego niż 30 dni art. 36a ustawy przewiduje wzór:
Poszczególne symbole oznaczają:
- MPKK – maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,
- K – całkowitą kwotę kredytu,
- n – okres spłaty wyrażony w dniach,
- R – liczbę dni w roku.
Dla kredytu o okresie spłaty krótszym niż 30 dni stosuje się odrębny wzór:
Niezależnie od wyniku obliczeń pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą być wyższe niż 45% całkowitej kwoty kredytu. Gdy wynik wzoru przekracza ten pułap, obowiązuje limit 45% K.
Wartość n ustalaj na podstawie rzeczywistych dat wynikających z umowy i harmonogramu. Symbol R oznacza liczbę dni w roku.
Jak policzyć MPKK na przykładzie kredytu gotówkowego?
Najpierw oblicz limit wynikający z właściwego wzoru, następnie sprawdź pułap 45% K i porównaj obowiązujący limit z rzeczywistą sumą kosztów pozaodsetkowych.
Załóżmy kredyt konsumencki z następującymi parametrami: K = 10 000 zł, okres spłaty 24 miesiące. Na potrzeby uproszczonego przykładu przyjmijmy n = 730 dni i R = 365 dni.
MPKK = (10 000 zł × 10%) + (10 000 zł × 730/365 × 10%) = 1 000 zł + 2 000 zł = 3 000 zł.
Pułap 45% całkowitej kwoty kredytu wynosi 4 500 zł. Niższy jest wynik ze wzoru, dlatego w tym przykładzie maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu wynosi 3 000 zł.
Jeżeli umowa przewiduje 2 200 zł prowizji, 900 zł kosztu ubezpieczenia zaliczanego w analizowanym przykładzie do kosztów pozaodsetkowych oraz 150 zł opłaty przygotowawczej, łączna kwota wynosi 3 250 zł.
W takim przykładzie pozaodsetkowe koszty przekraczają MPKK o 250 zł. Zgodnie z art. 36a ust. 3 część kosztów ponad ustawowe maksimum nie należy się kredytodawcy.
Poniższa tabela pokazuje, jak zmienia się MPKK dla K = 10 000 zł. Dla okresów od 30 dni przyjęto w przykładach R = 365 dni. W konkretnej umowie należy korzystać z jej rzeczywistych dat.
| Przykładowy okres spłaty | Limit wynikający z właściwego wzoru | MPKK po uwzględnieniu pułapu 45% |
|---|---|---|
| 14 dni | 500 zł – 5% K | 500 zł |
| 29 dni | 500 zł – 5% K | 500 zł |
| 30 dni | ok. 1 082,19 zł | ok. 1 082,19 zł |
| 180 dni | ok. 1 493,15 zł | ok. 1 493,15 zł |
| 365 dni | 2 000 zł | 2 000 zł |
| 730 dni | 3 000 zł | 3 000 zł |
| 1095 dni | 4 000 zł | 4 000 zł |
| 1460 dni | 5 000 zł | 4 500 zł – działa pułap 45% K |
Dla K = 10 000 zł i okresu 29 dni obowiązuje limit 5% K, czyli 500 zł. Przy okresie 30 dni stosuje się już wzór dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni, co przy R = 365 daje około 1 082,19 zł.
Przy całkowitej kwocie kredytu 10 000 zł pułap 45% wynosi 4 500 zł. Dlatego przy dostatecznie długim okresie spłaty wynik podstawowego wzoru może być wyższy, ale pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą przekroczyć 4 500 zł.
Jak sprawdzić pakiety, ubezpieczenia i inne dodatkowe koszty kredytu?
Nie oceniaj kosztu wyłącznie na podstawie jego nazwy. Sprawdź, czy konsument ponosi go w związku z umową kredytu i z jakiego dokumentu wynika obowiązek zapłaty.
Przeanalizuj nie tylko samą umowę kredytu. Istotne informacje mogą znajdować się również w formularzu informacyjnym, taryfie opłat i prowizji, regulaminie promocji, warunkach ubezpieczenia, umowie rachunku albo regulaminie pakietu usług.
Zwróć uwagę szczególnie na opłaty rozłożone na miesiące. Jeżeli koszt jest pobierany przez określony okres w związku z kredytem, do analizy potrzebna jest jego łączna wartość za właściwy okres.
Gdy dana usługa wpływa również na cenę kredytu, sprawdź osobno jej znaczenie dla całkowitego kosztu kredytu i RRSO. Są to pojęcia związane z kosztami finansowania, ale nie należy utożsamiać ich z samym limitem MPKK.
Jak działa reguła 120 dni przy odroczeniu spłaty i kolejnych kredytach?
Art. 36b i 36c ograniczają możliwość obchodzenia MPKK przez dodatkowo płatne odroczenie spłaty albo udzielanie kolejnych kredytów w krótkim okresie.
Art. 36b dotyczy odroczenia spłaty zadłużenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki w okresie 120 dni od dnia wypłaty tego kredytu. Przy ustalaniu MPKK całkowitą kwotą kredytu pozostaje kwota udzielonego i wypłaconego kredytu, którego spłatę następnie odroczono.
Do pozaodsetkowych kosztów dolicza się wtedy wszystkie koszty i opłaty, które kredytobiorca jest zobowiązany ponieść w związku z odroczeniem spłaty, naliczone w okresie 120 dni od dnia wypłaty kredytu.
Art. 36c dotyczy sytuacji, w której kredytodawca lub podmiot z nim powiązany udziela konsumentowi kolejnych kredytów przed pełną spłatą wcześniejszego kredytu, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z nich.
W takim przypadku dla potrzeb ustalenia MPKK całkowitą kwotę kredytu stanowi kwota pierwszego kredytu, natomiast pozaodsetkowe koszty obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.
Co zrobić, gdy pozaodsetkowe koszty kredytu przekraczają limit?
Najpierw ustal dokładną kwotę przekroczenia. Art. 36a ust. 3 stanowi, że koszty ponad ustawowe maksimum nie należą się kredytodawcy.
Gdy wykryjesz problem przed zawarciem umowy, przedstaw kredytodawcy własne obliczenie MPKK i poproś o wyjaśnienie albo zmianę kosztów przed podpisaniem dokumentów.
Po zawarciu umowy przygotuj reklamację zawierającą dane pozwalające zidentyfikować umowę oraz konkretne obliczenia. Warto wskazać:
- numer i datę umowy,
- całkowitą kwotę kredytu K,
- okres spłaty n wyrażony w dniach,
- obliczenie MPKK,
- listę zakwestionowanych kosztów,
- łączną wysokość kosztów pozaodsetkowych,
- kwotę przekroczenia,
- żądanie właściwego rozliczenia kosztów.
„Wnoszę o ponowne rozliczenie pozaodsetkowych kosztów kredytu i uwzględnienie ograniczenia wynikającego z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Według załączonego obliczenia suma kosztów pozaodsetkowych przekracza maksymalną wysokość wynikającą z ustawy o kwotę … zł.”
Od 13 lutego 2026 r. podmioty rynku finansowego objęte ustawą o rozpatrywaniu reklamacji mają obowiązek zapewnić możliwość złożenia reklamacji również w postaci elektronicznej. Nadal dostępne są także pozostałe formy przewidziane przepisami.
Co do zasady reklamacja powinna zostać rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 30 dni. W szczególnie skomplikowanej sprawie termin może zostać wydłużony do 60 dni, przy czym podmiot powinien poinformować klienta o przyczynie opóźnienia i okolicznościach wymagających ustalenia.
W przypadku reklamacji dotyczących usług płatniczych termin wynosi co do zasady 15 dni roboczych, a w szczególnie skomplikowanej sprawie może zostać wydłużony do 35 dni roboczych.
Zachowaj kopię reklamacji, potwierdzenie jej złożenia, odpowiedź kredytodawcy oraz wszystkie dokumenty wykorzystane do obliczenia MPKK.
Czy przekroczenie MPKK daje podstawę do sankcji kredytu darmowego?
Naruszenie art. 36a–36c znajduje się w katalogu naruszeń objętych art. 45, ale sankcja kredytu darmowego nie oznacza automatycznego umorzenia kapitału.
Art. 45 ustawy przewiduje, że w przypadku wskazanych w nim naruszeń, w tym naruszenia art. 36a–36c, konsument po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, w terminie i w sposób ustalony w umowie.
Konsument nadal jest zobowiązany do zwrotu kapitału. Sankcji kredytu darmowego nie należy więc przedstawiać jako anulowania kredytu albo umorzenia całego zadłużenia.
Art. 45 określa również szczególne zasady dotyczące sytuacji, gdy w umowie nie określono zasad lub terminów spłaty, a także stanowi, że konsument ponosi przewidziane w umowie koszty ustanowienia zabezpieczenia kredytu.
Przed złożeniem oświadczenia należy sprawdzić całą umowę, formularz informacyjny, aneksy, harmonogram, historię spłat oraz podstawę konkretnego zarzutu. Przy sporze dotyczącym przesłanek, terminu albo skutków sankcji można skorzystać z pomocy prawnika, miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów albo Rzecznika Finansowego.
Gdzie zgłosić problem z kosztami kredytu: reklamacja, Rzecznik Finansowy, UOKiK czy KNF?
Jeżeli kwestionujesz rozliczenie konkretnej umowy przez podmiot rynku finansowego, najpierw złóż reklamację. Rzecznik Finansowy, UOKiK i KNF pełnią różne funkcje i nie należy traktować ich zamiennie.
| Instytucja lub tryb | Kiedy korzystać? | W czym może pomóc? | Czego nie zastępuje? |
|---|---|---|---|
| Reklamacja do kredytodawcy | Gdy kwestionujesz naliczenie lub wysokość kosztów w konkretnej umowie | Pozwala zażądać wyjaśnienia i prawidłowego rozliczenia kosztów | Nie kończy sporu, jeśli kredytodawca odrzuci roszczenie |
| Rzecznik Finansowy | Po wcześniejszym złożeniu reklamacji do podmiotu rynku finansowego i otrzymaniu odpowiedzi albo po bezskutecznym upływie terminu na jej udzielenie | Może podjąć działania interwencyjne albo prowadzić postępowanie polubowne | Nie zastępuje wiążącego rozstrzygnięcia sądu |
| Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów | Przy indywidualnym problemie konsumenckim | Może pomóc w analizie sprawy i przygotowaniu pisma, a w ustawowo określonym zakresie także wspierać konsumenta w postępowaniu | Nie wydaje wiążącej decyzji nakazującej przedsiębiorcy zapłatę |
| UOKiK | Gdy praktyka może naruszać zbiorowe interesy konsumentów | Może prowadzić postępowanie dotyczące praktyk obejmujących potencjalnie nieograniczoną grupę konsumentów | Nie rozstrzyga typowego indywidualnego sporu o zwrot konkretnej kwoty |
| KNF | Gdy informacje mogą mieć znaczenie dla nadzoru nad podmiotem objętym nadzorem KNF | Może wykorzystać informacje w ramach wykonywania funkcji nadzorczych | Nie rozstrzyga indywidualnych roszczeń cywilnych konsumenta |
| Sąd | Gdy spór nie został rozwiązany i konieczne jest dochodzenie roszczenia | Może wydać wiążące rozstrzygnięcie w konkretnej sprawie | Nie zwalnia z potrzeby przygotowania dowodów i precyzyjnego określenia żądania |
Do analizy przygotuj umowę, formularz informacyjny, harmonogram, tabelę opłat, regulaminy dodatkowych usług, dokumenty ubezpieczeniowe, historię spłat, korespondencję z kredytodawcą oraz własne obliczenie MPKK.
Checklista krok po kroku
- Zbierz dokumenty – umowę, formularz informacyjny, harmonogram, taryfę opłat, regulaminy i dokumenty dotyczące usług dodatkowych.
- Sprawdź, czy art. 36a–36c ma zastosowanie – zweryfikuj między innymi wyłączenia wskazane w art. 36d.
- Ustal całkowitą kwotę kredytu K – nie utożsamiaj jej z całkowitą kwotą do zapłaty.
- Ustal okres n – korzystaj z rzeczywistych dat wynikających z umowy i harmonogramu.
- Oblicz MPKK – zastosuj właściwy wzór zależnie od tego, czy okres spłaty jest krótszy niż 30 dni.
- Sprawdź pułap 45% K – pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą go przekroczyć.
- Zidentyfikuj koszty pozaodsetkowe – oceń koszty ponoszone w związku z umową, z wyłączeniem odsetek.
- Porównaj wartości – ustal, czy suma kosztów przekracza MPKK i o jaką kwotę.
- Sprawdź okres 120 dni – gdy doszło do odroczenia spłaty albo udzielenia kolejnego kredytu przed pełną spłatą wcześniejszego.
- Złóż reklamację – przedstaw konkretne obliczenia i żądanie właściwego rozliczenia kosztów.
- Przeanalizuj art. 45 – gdy naruszenie może stanowić podstawę sankcji kredytu darmowego.
Słowniczek pojęć
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak obliczyć limit kosztów pozaodsetkowych kredytu?
Ustal całkowitą kwotę kredytu K oraz okres spłaty n. Dla okresu nie krótszego niż 30 dni zastosuj wzór MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%), a następnie sprawdź pułap 45% K.
Jaki jest limit kosztów pozaodsetkowych dla kredytu krótszego niż 30 dni?
Maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu wynosi wtedy 5% całkowitej kwoty kredytu.
Co oznacza limit 45% całkowitej kwoty kredytu?
To bezwzględny pułap pozaodsetkowych kosztów kredytu. Gdy wynik właściwego wzoru z art. 36a jest niższy, obowiązuje niższa wartość.
Czy do MPKK wlicza się odsetki?
Nie. Ustawowa definicja pozaodsetkowych kosztów kredytu wyłącza odsetki.
Czy limity MPKK dotyczą karty kredytowej?
Art. 36d wyłącza stosowanie art. 36a–36c do umowy o kartę kredytową spełniającej warunki wskazane w tym przepisie, jeżeli kredytodawca jest jednocześnie wydawcą karty.
Czy przekroczenie MPKK oznacza automatycznie kredyt darmowy?
Nie. Naruszenie art. 36a–36c jest jedną z przesłanek z art. 45, ale skorzystanie z sankcji wymaga złożenia kredytodawcy pisemnego oświadczenia oraz spełnienia ustawowych warunków.
Do kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Uprawnienie z art. 45 ust. 1 wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ocena, kiedy umowa została wykonana w konkretnej sprawie, może wymagać analizy jej dokumentacji i przebiegu spłaty.
Czy wcześniejsza spłata kredytu obniża jego koszty?
Tak. Przy wcześniejszej całkowitej spłacie art. 49 przewiduje obniżenie całkowitego kosztu kredytu o koszty dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, także wtedy, gdy zostały poniesione przed spłatą. Przy wcześniejszej częściowej spłacie zasadę tę stosuje się odpowiednio.
Źródła i podstawa prawna
Stan prawny zweryfikowany na dzień: 29 sierpnia 2026 r.
Przykłady obliczeniowe: służą do pokazania mechanizmu działania MPKK. Przy analizie konkretnej umowy należy korzystać z rzeczywistych dat, kwot i dokumentów dotyczących danego kredytu.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Zbierz dokumenty – sprawdź umowę, formularz informacyjny, harmonogram i wszystkie dodatkowe opłaty.
- Ustal, czy art. 36a–36c ma zastosowanie – uwzględnij wyłączenia z art. 36d.
- Policz MPKK – użyj całkowitej kwoty kredytu i rzeczywistego okresu spłaty.
- Porównaj wynik z kosztami – sprawdź prowizje, opłaty i inne koszty ponoszone w związku z umową.
- Ustal kwotę ewentualnego przekroczenia – koszty ponad ustawowe maksimum nie należą się kredytodawcy.
- Złóż reklamację – gdy dokumenty i obliczenia wskazują na nieprawidłowe rozliczenie kosztów.
- Przeanalizuj art. 45 – gdy naruszenie może mieć znaczenie dla sankcji kredytu darmowego.
Aktualizacja artykułu: 23 października 2026 r. (zakres czasowy limitów oraz objaśnienie ilustracji).
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Treści przedstawione w artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani finansowej w rozumieniu przepisów prawa. Przed podjęciem decyzji mającej wpływ na Twoje finanse, skonsultuj się z właściwym specjalistą.