Komornik a windykator – jakie mają uprawnienia, czym się różnią i co robić, gdy dzwonią?

Czym różni się windykator od komornika i na jakim etapie pojawia się każdy z nich?

Windykator to osoba lub przedsiębiorca zajmujący się dochodzeniem należności na rzecz wierzyciela. W praktyce działalność windykacyjną prowadzą również podmioty, które wcześniej nabyły wierzytelność i same stały się wierzycielami. Działania mogą obejmować telefon, e-mail, list, wezwanie do zapłaty lub propozycję ugody. Samo prowadzenie windykacji nie daje prawa do przymusowego zajmowania majątku.

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. W typowej sprawie cywilnej o zapłatę prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego po złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji. Przepisy przewidują również szczególne przypadki wszczęcia egzekucji z urzędu.

Komornik co do zasady nie bada zasadności ani wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jego zadaniem jest wykonanie tytułu stanowiącego podstawę egzekucji. Jeżeli zarzut dotyczy samego roszczenia albo możliwości wykonywania tytułu, właściwy środek prawny może być inny niż skarga na czynności komornika.

Powrót na górę

Jakie uprawnienia ma windykator i czego nie wolno mu robić?

Windykator może wysyłać wezwania do zapłaty, kontaktować się telefonicznie lub elektronicznie, przedstawiać rozliczenie należności i proponować ugodę. Jeżeli przedsiębiorca windykacyjny sam nabył wierzytelność, może jako wierzyciel dochodzić jej przed sądem.

Jeżeli firma windykacyjna działa na rzecz innego wierzyciela, możliwość reprezentowania go przed sądem zależy od zasad pełnomocnictwa procesowego określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Samo zlecenie prowadzenia windykacji nie oznacza automatycznie prawa dowolnej osoby do występowania jako pełnomocnik procesowy wierzyciela.

Windykator nie wydaje nakazów zapłaty, nie nakłada zajęć na rachunki bankowe i nie dokonuje egzekucyjnego zajęcia wynagrodzenia. Nie uzyskuje takich kompetencji tylko dlatego, że wierzyciel przekazał mu obsługę należności.

Sam fakt, że kontakt jest stanowczy albo ponawiany, nie przesądza jeszcze o bezprawności działania. Znaczenie mają częstotliwość i sposób kontaktu, treść komunikatów, poszanowanie prywatności oraz to, czy zachowanie narusza przepisy lub prawa konsumenta.

Powrót na górę

Kiedy komornik może rozpocząć egzekucję i na jakiej podstawie działa?

Tytuł wykonawczy to co do zasady tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Tytułami egzekucyjnymi są m.in. prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu orzeczenia sądu, ugody oraz określone akty notarialne spełniające warunki wskazane w KPC.

Po rozpoczęciu egzekucji komornik może prowadzić ją m.in. z rachunku bankowego, wynagrodzenia, innych wierzytelności, ruchomości lub nieruchomości. Zakres egzekucji zależy od podstawy egzekucji, rodzaju świadczenia, sposobów egzekucji oraz ustawowych ograniczeń.

Saldo egzekwowanej należności może obejmować kwotę główną, odsetki, koszty postępowania sądowego oraz koszty egzekucyjne. Jeżeli zamierzasz spłacić zadłużenie, ustal jego aktualną wysokość na konkretny dzień.

Powrót na górę

Jak sprawdzić firmę windykacyjną lub komornika i rozpoznać próbę wyłudzenia?

Od firmy windykacyjnej możesz zażądać informacji wskazujących wierzyciela, podstawę roszczenia, numer umowy lub inny dokument identyfikujący zobowiązanie, wysokość kwoty głównej, odsetek i kosztów oraz aktualne saldo. Jeżeli wierzytelność została sprzedana, ustal również, kto jest obecnym wierzycielem.

Przedsiębiorcę sprawdzisz w KRS albo CEIDG. Dane komornika porównaj z oficjalnym wykazem udostępnianym przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Sygnały ostrzegawcze:

• żądanie natychmiastowego przelewu bez możliwości wcześniejszego sprawdzenia dokumentów;
• odmowa podania danych wierzyciela lub podstawy roszczenia;
• groźba zatrzymania przez policję albo natychmiastowej egzekucji mimo braku informacji pozwalających zweryfikować sprawę;
• prośba o login do bankowości, kod autoryzacyjny, PIN lub hasło;
• rachunek bankowy, którego nie można powiązać z podmiotem obsługującym sprawę;
• link w wiadomości prowadzący do nieznanej strony płatniczej.

Powrót na górę

Co zrobić, gdy kontaktuje się windykator i jak zweryfikować dług?

Poproś o przekazanie na piśmie danych wierzyciela, podstawy roszczenia, numeru dokumentu lub umowy, kwoty głównej, sposobu naliczania odsetek, kosztów oraz salda na dzień sporządzenia informacji.

Jeżeli wierzytelność została przeniesiona na inny podmiot, ustal aktualnego wierzyciela. Samo przekazanie obsługi windykacyjnej zewnętrznej firmie nie oznacza jednak, że doszło do cesji wierzytelności.

Jeżeli nie chcesz ustalać szczegółów telefonicznie, poproś o przekazanie informacji w formie pisemnej lub elektronicznej. Zachowuj korespondencję i potwierdzenia wysłania dokumentów.

Powrót na górę

Co zrobić po otrzymaniu pisma od komornika i jakie terminy trzeba sprawdzić?

Po otrzymaniu dokumentu sprawdź sygnaturę, wierzyciela, podstawę egzekucji, daty, wysokość dochodzonego świadczenia oraz treść pouczenia. Zachowaj pismo, kopertę i potwierdzenie odbioru, jeżeli je posiadasz.

Wniesienie skargi nie wstrzymuje automatycznie postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności. Kwestia wstrzymania wymaga odrębnej podstawy i rozstrzygnięcia przewidzianego w przepisach.

Skarga na czynności komornika nie służy do ponownego rozpoznania zasadności samego długu. Jeżeli problem dotyczy tego, czy obowiązek istnieje albo czy tytuł wykonawczy powinien być egzekwowany, właściwy może być inny środek procesowy, np. w sytuacjach określonych w ustawie powództwo przeciwegzekucyjne z art. 840 KPC.

Kwota wolna na rachunku bankowym to inny mechanizm niż ograniczenia potrąceń z wynagrodzenia wynikające z Kodeksu pracy. Znaczenie mają również rodzaj egzekwowanej należności, rodzaj rachunku i źródło środków. W przypadku określonych świadczeń oraz niektórych rodzajów egzekucji obowiązują odrębne reguły ochrony.

Limit z art. 54 Prawa bankowego dotyczy rachunków oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych i terminowych lokat oszczędnościowych. Nie jest odrębną kwotą wolną dla każdego konta. Przy egzekucji alimentów art. 1083 § 2 KPC przewiduje egzekucję wierzytelności z rachunku w pełnej wysokości — nie stosuje się wtedy ogólnej kwoty wolnej 75% płacy minimalnej. Odrębnie trzeba uwzględnić ochronę środków pochodzących ze świadczeń wskazanych w art. 54a Prawa bankowego.

Powrót na górę

Jak bezpiecznie zawrzeć ugodę i spłacić dług bez egzekucji?

Ugoda może przewidywać rozłożenie zadłużenia na raty, zmianę terminów płatności, częściową spłatę albo inne uzgodnione warunki. Ocena takiego rozwiązania zależy od wysokości długu, kosztów, możliwości finansowych dłużnika oraz etapu sprawy.

Przed podpisaniem dokumentu sprawdź:

• wierzyciela – kto jest stroną ugody;
• saldo – jaka kwota pozostaje do zapłaty;
• odsetki – jak będą naliczane po zawarciu porozumienia;
• koszty – jakie należności są wliczone w saldo;
• harmonogram – terminy i wysokość rat;
• skutek opóźnienia – co stanie się po niewpłaceniu raty w terminie;
• skutek pełnej spłaty – w jaki sposób wierzyciel potwierdzi rozliczenie zobowiązania.

Jeżeli sprawa trafiła już do sądu albo do egzekucji, dodatkowo ustal, co porozumienie oznacza dla toczącego się postępowania. Sama ugoda z wierzycielem nie zawsze automatycznie kończy postępowanie egzekucyjne.

Powrót na górę

Jakie prawa ma dłużnik wobec windykatora, sądu i komornika?

Jeżeli otrzymasz nakaz zapłaty, termin i rodzaj środka zaskarżenia zależą od trybu postępowania. W postępowaniu upominawczym przy doręczeniu w Polsce termin na wniesienie sprzeciwu wynosi co do zasady 2 tygodnie. W postępowaniu nakazowym termin na wniesienie zarzutów przy doręczeniu na terytorium Unii Europejskiej wynosi co do zasady miesiąc. Zawsze kieruj się pouczeniem dołączonym do konkretnego orzeczenia.

Brak reakcji na nakaz może doprowadzić do jego uprawomocnienia, a następnie – po spełnieniu wymaganych warunków – do egzekucji.

W zakresie danych osobowych zgoda nie jest jedyną możliwą podstawą ich przetwarzania. Dochodzenie roszczeń może w określonych okolicznościach opierać się m.in. na prawnie uzasadnionym interesie administratora. Podmiot nadal musi przestrzegać pozostałych zasad RODO, w tym ograniczenia celu, minimalizacji danych i obowiązków informacyjnych.

Możesz żądać informacji m.in. o administratorze danych, celu i podstawie przetwarzania oraz – w zakresie przewidzianym prawem – o źródle danych. Jeżeli uważasz, że przetwarzanie narusza przepisy o ochronie danych osobowych, możesz złożyć skargę do Prezesa UODO.

Jeżeli zachowanie przedsiębiorcy może naruszać zbiorowe interesy konsumentów, sprawę można zgłosić do UOKiK. W indywidualnej sprawie konsumenckiej można również skorzystać z pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów.

Powrót na górę

Jak rozpoznać etap sprawy i co zrobić po kontakcie dotyczącym długu?

Trzy sytuacje wymagają szczególnej uwagi:

• To nie jest mój dług – nie ograniczaj się do rozmowy telefonicznej; zażądaj dokumentów i reaguj na każde formalne pismo zgodnie z pouczeniem.
• Roszczenie może być przedawnione – sprawdź datę wymagalności, historię postępowań i zdarzenia mające znaczenie dla biegu przedawnienia przed podpisaniem ugody lub uznaniem roszczenia.
• Dowiedziałeś się o sprawie dopiero od komornika – ustal tytuł, sąd, sygnaturę i historię doręczeń. Nie zakładaj, że sama skarga na czynności komornika rozwiązuje problem dotyczący wcześniejszego orzeczenia.

Powrót na górę

Wzory wiadomości do firmy windykacyjnej i komornika

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Słowniczek pojęć