BIG – czym jest i w jakim celu zbiera dane?

Czym jest BIG i czym różni się od BIK, KRD oraz KRZ?

Przedmiotem działalności BIG jest pośrednictwo w udostępnianiu informacji gospodarczych. Obejmuje ono przyjmowanie informacji od wierzycieli, ich przechowywanie oraz ujawnianie zgodnie z ustawą i regulaminem danego biura.

BIK, czyli Biuro Informacji Kredytowej, działa w innym modelu i koncentruje się przede wszystkim na danych dotyczących historii kredytowej. BIG obejmują także informacje wynikające z innych zobowiązań pieniężnych, np. związanych z usługami, sprzedażą, najmem lub rozliczeniami między przedsiębiorcami, jeżeli spełniono warunki ustawowe.

Jakie dane gromadzi BIG o konsumentach i firmach?

Zakres danych zależy od rodzaju informacji i statusu dłużnika. Inne dane identyfikacyjne dotyczą osoby będącej konsumentem, a inne przedsiębiorcy lub innego podmiotu niebędącego konsumentem.

Do BIG mogą trafiać informacje dotyczące zobowiązań wynikających z określonego stosunku prawnego, np. umowy kredytu konsumenckiego, umowy związanej z działalnością gospodarczą, sprzedaży, usług lub innych zobowiązań pieniężnych spełniających warunki ustawy.

Czy BIG zawiera tylko negatywne informacje?

Nie. Ustawa pozwala także przekazywać informacje o wywiązywaniu się ze zobowiązań. Dotyczy to zobowiązań spełnionych w terminie albo z opóźnieniem krótszym niż 30 dni, jeżeli spełniono dodatkowe warunki wskazane w art. 18 ustawy.

Wierzyciel przekazuje taką informację m.in. na wniosek podmiotu, którego zobowiązanie dotyczy, albo z własnej inicjatywy za jego zgodą. Od spełnienia świadczenia nie może w takim przypadku upłynąć więcej niż 12 miesięcy.

Kto korzysta z danych BIG i w jakim celu?

Z BIG korzystają podmioty działające w różnych sektorach gospodarki, w tym przedsiębiorcy, instytucje finansowe, leasingodawcy, operatorzy telekomunikacyjni, dostawcy usług oraz firmy sprzedające towary lub usługi z odroczonym terminem płatności.

W przypadku konsumenta ujawnienie informacji o jego zobowiązaniach podmiotowi, który zawarł z BIG odpowiednią umowę, co do zasady wymaga upoważnienia konsumenta. Takie upoważnienie jest ważne nie dłużej niż 60 dni od dnia jego udzielenia. Ustawa przewiduje także katalog podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji na szczególnych zasadach.

Kiedy wierzyciel może przekazać dane dłużnika do BIG?

Jakie warunki obowiązują przy standardowym wpisie konsumenta?

Na podstawie art. 14 ustawy wierzyciel może przekazać informację gospodarczą o zobowiązaniu konsumenta, jeżeli ustawowe warunki są spełnione łącznie. W podstawowym wariancie:

• zobowiązanie wynika z określonego stosunku prawnego,
• łączna kwota wymagalnych zobowiązań konsumenta wobec danego wierzyciela wynosi co najmniej 200 zł,
• zobowiązania są wymagalne od co najmniej 30 dni,
• upłynął co najmniej miesiąc od prawidłowego wysłania albo doręczenia wezwania zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do konkretnego BIG, wraz z firmą i adresem jego siedziby,
• nie upłynął ustawowy okres 6 lat liczony zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 4.

Jakie warunki obowiązują, gdy dłużnik nie jest konsumentem?

Dla dłużnika niebędącego konsumentem art. 15 przewiduje próg co najmniej 500 zł i co najmniej 30 dni wymagalności. Także tutaj zasadą jest upływ co najmniej miesiąca od właściwego wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze przekazania danych do wskazanego BIG.

W relacji z dłużnikiem niebędącym konsumentem wezwanie może w określonych przypadkach zostać wysłane również pocztą elektroniczną, jeżeli umowa przewiduje taką możliwość i wskazuje odpowiedni adres e-mail.

Co zmienia tytuł wykonawczy?

Art. 16 ustawy przewiduje odrębny tryb dla zobowiązania stwierdzonego tytułem wykonawczym. W tym przypadku ustawa wymaga m.in. upływu co najmniej 14 dni od odpowiedniego pisma zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do BIG oraz przekazania danych identyfikujących tytuł wykonawczy.

Także w tym trybie obowiązuje limit czasowy – co do zasady nie może upłynąć 6 lat od stwierdzenia zobowiązania w sposób wskazany w ustawie.

Jak wygląda standardowa droga od terminu płatności do wpisu?

Czy w każdym przypadku spełnienie progu kwoty i czasu oznacza możliwość wpisu?

Czy można zakwestionować planowany wpis jeszcze przed przekazaniem danych?

Tak. Dłużnik, który otrzymał wezwanie wymagane w standardowym trybie, może zgłosić wierzycielowi sprzeciw wobec zamiaru przekazania danych do BIG. Wezwanie powinno zawierać informację o możliwości wniesienia takiego sprzeciwu.

Jeżeli wierzyciel nie uwzględni sprzeciwu, w którym dłużnik kwestionuje istnienie zobowiązania w całości lub części albo uznaje wierzytelność za przedawnioną, i mimo tego przekaże dane, powinien przekazać BIG również informację o takim stanowisku dłużnika.

Jak sprawdzić siebie lub firmę w BIG krok po kroku?

Jak sprawdzić swoje dane jako konsument?

1. Sprawdź oficjalny wykaz BIG – korzystaj z listy publikowanej na gov.pl.
2. Przejdź do serwisu wybranego biura – korzystaj z adresów wskazanych w oficjalnym wykazie.
3. Załóż konto i potwierdź tożsamość – szczegółowa procedura zależy od danego BIG.
4. Pobierz informacje dotyczące siebie – sprawdź wierzyciela, kwotę, datę wymagalności, status zobowiązania i inne dostępne dane.
5. Porównaj raport z własnymi dokumentami – zweryfikuj umowę, faktury, potwierdzenia płatności i korespondencję.
6. Zareaguj na nieprawidłowość – skontaktuj się z wierzycielem i w razie potrzeby skorzystaj ze sprzeciwu do BIG.

Konsument ma ustawowe prawo dostępu do dotyczących go danych przechowywanych przez BIG. Dostęp w zakresie określonym w art. 22b ustawy jest bezpłatny, jeżeli następuje nie częściej niż raz na 6 miesięcy w danym biurze.

Jak sprawdzić, kto pobierał informacje o Tobie z BIG?

BIG prowadzi rejestr zapytań, dzięki któremu możesz sprawdzić, komu ujawniono dotyczące Ciebie informacje gospodarcze. Jest to przydatne zwłaszcza wtedy, gdy chcesz ustalić, czy i kiedy Twoje dane były pobierane przez podmioty zainteresowane oceną wiarygodności płatniczej.

Dostęp konsumenta do danych dotyczących ujawniania jego informacji jest objęty ustawowymi zasadami bezpłatnego dostępu. Szczegółowy sposób pobrania raportu z rejestru zapytań zależy od serwisu konkretnego BIG.

Czy firma może uzyskać informacje z innego BIG za pośrednictwem jednego biura?

Tak. W odniesieniu do podmiotu niebędącego konsumentem ustawa przewiduje możliwość złożenia w jednym BIG wniosku dotyczącego również aktualnych informacji przechowywanych w innym wskazanym biurze. Opłata za informacje uzyskane z jednego innego biura nie może przekroczyć 30 zł.

Jak wpis w BIG wpływa na kredyt, leasing, raty i inne umowy?

Podmiot korzystający z informacji gospodarczych może uwzględnić je w swojej procedurze oceny wiarygodności płatniczej. Znaczenie wpisu zależy od rodzaju umowy, danych dostępnych w raporcie oraz wewnętrznych zasad konkretnej instytucji lub przedsiębiorcy.

W przypadku finansowania informacje z BIG mogą być analizowane razem z innymi danymi, w tym informacjami o historii kredytowej, dochodach, istniejących zobowiązaniach lub sytuacji finansowej klienta.

Ustawa przewiduje, że podmiot posiadający wymagane upoważnienie konsumenta może na podstawie otrzymanych informacji gospodarczych odmówić zawarcia określonej umowy albo zawrzeć ją na mniej korzystnych warunkach, np. żądając zabezpieczenia wierzytelności. Nie oznacza to jednak, że każdy aktywny wpis prowadzi do takiego samego wyniku.

Jak długo dane pozostają w BIG i co dzieje się po spłacie długu?

Jeżeli wierzyciel uzyska informację o częściowym lub całkowitym wykonaniu zobowiązania, jego wygaśnięciu albo zmianie innych przekazanych danych, powinien wystąpić do BIG niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uzyskania tej informacji.

Po otrzymaniu wniosku wierzyciela BIG dokonuje wymaganej aktualizacji albo usunięcia. Informację gospodarczą na wniosek wierzyciela BIG usuwa nie później niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku.

Jaki jest maksymalny okres przechowywania informacji?

Ustawa przewiduje kilka niezależnych przesłanek usunięcia. Jedna z nich nakazuje usunąć informacje po upływie 3 lat od ich ostatniej aktualizacji, nie później niż po upływie 10 lat od dnia przekazania ich przez wierzyciela.

W przypadku dłużnika będącego konsumentem obowiązuje dodatkowo szczególna granica – informację usuwa się nie później niż po upływie 6 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W odniesieniu do roszczeń stwierdzonych wskazanym w ustawie orzeczeniem lub ugodą termin liczy się według szczególnej reguły od dnia stwierdzenia roszczenia. Ustawa przewiduje wyjątek dotyczący określonych informacji o zobowiązaniach alimentacyjnych.

Co zrobić po spłacie zobowiązania?

1. Zachowaj potwierdzenie pełnej spłaty – najlepiej w formie pozwalającej jednoznacznie ustalić zobowiązanie.
2. Sprawdź, czy wierzyciel uwzględnił płatność – w razie potrzeby przekaż potwierdzenie.
3. Po upływie odpowiedniego czasu sprawdź BIG ponownie – zweryfikuj, czy informacja została usunięta albo zaktualizowana.
4. Jeżeli dane pozostają nieprawidłowe – złóż wniosek do wierzyciela, a w razie potrzeby udokumentowany sprzeciw do BIG.

Jak przedsiębiorca może wykorzystać BIG do weryfikacji kontrahenta i odzyskiwania należności?

Przed sprzedażą z odroczonym terminem płatności przedsiębiorca może sprawdzić informacje gospodarcze o kontrahencie zgodnie z zasadami danego BIG. Sam raport nie powinien zastępować oceny innych danych – np. długości działalności, sytuacji finansowej, wartości transakcji, zabezpieczeń czy dotychczasowej historii współpracy.

Jeżeli kontrahent nie płaci, przekazanie jego danych do BIG wymaga spełnienia warunków ustawowych. W podstawowym trybie dla dłużnika niebędącego konsumentem chodzi m.in. o co najmniej 500 zł wymagalnych zobowiązań, minimum 30 dni wymagalności oraz upływ co najmniej miesiąca od odpowiedniego wezwania zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do wskazanego BIG.

Jak usunąć błędny wpis i złożyć sprzeciw do BIG?

Jeżeli informacja jest niekompletna, nieaktualna, nieprawdziwa albo została udostępniona lub jest przechowywana z naruszeniem ustawy, możesz zwrócić się do wierzyciela o jej uzupełnienie, aktualizację, sprostowanie lub usunięcie.

Jak działa sprzeciw składany bezpośrednio do BIG?

Na podstawie art. 21a dłużnik może wnieść do BIG sprzeciw dotyczący:

• nieaktualności informacji,
• nieprawdziwości informacji,
• niekompletności informacji,
• przekazania informacji niezgodnie z ustawą,
• przechowywania informacji niezgodnie z ustawą.

Sprzeciw należy udokumentować. Przydatne mogą być m.in. potwierdzenie zapłaty, umowa, korespondencja z wierzycielem, orzeczenie sądu lub inne dokumenty wskazujące, dlaczego wpis jest nieprawidłowy.

Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązanie nie istnieje albo wygasło, BIG wstrzymuje ujawnianie informacji objętej sprzeciwem na okres do 30 dni. W innych przypadkach może wstrzymać ujawnianie na czas konieczny do rozpatrzenia sprzeciwu, nie dłuższy niż 30 dni. W szczególnie trudnej sprawie okres ten może zostać przedłużony, przy czym łącznie nie może przekroczyć 45 dni od wstrzymania ujawniania informacji.

Po rozpatrzeniu sprzeciwu BIG może zaktualizować informację, usunąć ją po spełnieniu ustawowych przesłanek albo uznać sprzeciw za bezzasadny. Wniesienie sprzeciwu i czynności BIG związane z jego rozpatrzeniem nie podlegają opłatom na rzecz biura.

Jak sprawdzić, czy serwis jest oficjalnym BIG?

Porównaj nazwę podmiotu z aktualnym wykazem biur publikowanym na gov.pl. Jeżeli podmiot nie figuruje w tym wykazie, nie jest biurem informacji gospodarczej w rozumieniu ustawy, nawet jeśli posługuje się nazwą sugerującą „rejestr długów” lub „rejestr dłużników”.

Słowniczek pojęć

FAQ – najczęściej zadawane pytania